چه کسی در برابر کرونا مصونیت دارد؟

به گزارش سفر به آنتالیا، از جمله ابهامات موجود درباره Covid-19، این است که چگونه سیستم ایمنی بدن انسان در برابر آن واکنش نشان می دهد و این امر در خصوص گسترش بیماری، چه معنایی می تواند داشته باشد. پس از ابتلا به هر بیماری، مصونیت بدن در برابر آن می تواند به طور کامل و مادام العمر ادامه یابد و یا اینکه در همان لحظه دفع بیماری، از میان برود. با این وجود، تا به امروز، تنها اطلاعات اندکی در خصوص مصونیت از کروناویروس SARS-CoV-2 که باعث Covid-19 می گردد، وجود دارد. مارک لیپسیچ، اپیدمیولوژیست و متخصص بیماری های همه گیر، طی مقاله ای که در نشریه نیویورک تایمز منتشر شده، بر لزوم مطالعه دقیق سیستم ایمنی بدن در برابر کروناویروس جدید پرداخته است.

چه کسی در برابر کرونا مصونیت دارد؟

حال در چنین شرایطی، دانشمندان و محققان چه کاری می توانند انجام دهند؟ به نظر می رسد در گام نخست، بهترین راه ساخت یک مدل مفهومی است که بر اساس آن، با استفاده از دانش فعلی در مورد سیستم ایمنی بدن و اطلاعات مربوط به کروناویروس ها، جنبه های مختلف این بیماری آنالیز و پیامد های آن رصد گردد. در مرحله بعد نیز دانشمندان باید کوشش نمایند تا با مشاهده و آزمایش مکرر، نتایج این یافته ها را بهبود بخشند.

سناریوی ایده آل - یعنی به محض آلوده شدن، فرد کاملاً در برابر آن مصون است - برای تعدادی از عفونت ها صادق است. پیتر پانوم، پزشک دانمارکی، هنگام بازدید از جزایر فارو (بین اسکاتلند و ایسلند) هنگام شیوع یک اپیدمی در سال 1846، این بیماری را سرخک تشخیص داد و متوجه شد که ساکنان بالای 65 سال که در طول شیوع قبلی در 1781 زنده مانده بودند، در برابر این بیماری مصون بودند. این مشاهدات چشمگیر به راه اندازی زمینه های ایمونولوژی و اپیدمیولوژی یاری کرد و از آن موقع، مانند بسیاری از رشته ها، جامعه علمی شروع به کشف پیچیدگی های آن کرد.

یکی از نمونه های پیچیده تر این شاخه از علم، مصونیت بدن در برابر عفونت های ویروسی کروناویروس ها است. گروه عظیمی از ویروس ها که بعضی اوقات از حیوانات به انسان منتقل می شوند. SARS-CoV-2 سومین بیماری همه گیر کروناویروس است که در سال های اخیر- بعد از شیوع SARS در 2002 و MERS که در سال 2012 - بر انسان تأثیر گذاشته است. جالب توجه این است که بیشتر دانش ما درباره کروناویروس ها، نه درباره SARS و یا MERS که تعداد نسبتاً کمی از افراد را آلوده نموده اند، بلکه از کروناویروس هایی است که هر ساله با آن ها روبرو می شویم و باعث عفونت های تنفسی از سرماخوردگی گرفته تا ذات الریه می شوند. محققان در دو مطالعه جداگانه، داوطلبان انسانی را به کروناویروس فصلی آلوده نموده و حدوداً یک سال بعد آن ها را با همان یا ویروس مشابهی تلقیح کردند تا ببینند که ایمنی به دست آورده اند یا خیر.

در اولین مطالعه، محققان 18 داوطلب را که پس از تلقیح با یک کرونا ویروس در سال 1977 یا 1978، مبتلا به سرماخوردگی بودند را انتخاب کردند. شش نفر از این افراد یک سال بعد مجدداً با همان ویروس مورد آزمایش قرار دریافتد، اما احتمالاً به دلیل مصونیت به دست آمده از اولین عفونت، هیچ کدام آلوده نشدند. 12 فرد دیگر نیز یک سال بعد مورد آزمایش قرار دریافتد، اما با استفاده از یک ویروس دیگر، ولی مشابه نوع قبلی که واکنش و مصونیت بدن آن ها نسبت به این ویروس جدید جزئی بود. در مطالعه دوم که در سال 1990 منتشر شد، 15 داوطلب با استفاده از کروناویروس تلقیح شدند که 10 نفر آلوده شدند. چهارده نفر از این افراد سال بعد مجدداً با همان فشار، یک بار دیگر مورد تلقیح قرار دریافتد: آن ها علائم شدیدتری را نشان دادند و بدن آن ها نسبت به اولین چالش، ویروس کمتری فراوری کرد، خصوصاً آن هایی که بدنشان در آزمایش اول پاسخ ایمنی قوی تری نشان داده بود.

هیچ آزمایش مشابهی بر انسان، به جهت مطالعه در مورد ایمنی بدن در برابر SARS و MERS انجام نشده است. اما اندازه گیری آنتی بادی ها در خون افرادی که از آن عفونت ها جان سالم به در برده اند، نشان می دهد که این مصونیت برای مدتی ادامه می یابد. بر اساس یک مطالعه این مدت برای بیماری SARS دو سال و بر اساس یک مطالعه دیگر برای بیماری MERS تقریباً سه سال است. با این حال، توانایی خنثی سازی این آنتی بادی ها - معیار چگونگی عملکرد آن ها در جلوگیری از تکثیر ویروس - در دوره های مطالعه رو به کاهش بود.

این مطالعات پایه و اساس یک حدس علمی در مورد آنچه ممکن است برای بیماران Covid-19 اتفاق بیفتد را تشکیل می دهند. بعد از آلوده شدن به SARS-CoV-2، سیستم ایمنی بدن افراد شروع به نشان دادن واکنش می نماید که در بعضی از آن ها بهتر از سایرین خواهد بود. به نظر می رسد این پاسخ بدن، برای یک مدت تعیین-حداقل یک سال- از فرد محافظت کند و پس از آن ممکن است اثربخشی آن کاهش یابد.

شواهد دیگری نیز این مدل را پشتیبانی می نماید. مطالعه جدیدی توسط محققان دانشگاه هریس بر روی 12 بیمار صورت گرفته است. اطلاعاتی که از این 12 بیمار منتشر شده نشان می دهد که بدن آن ها پس از تلقیح با SARS-CoV-2 آنتی بادی ایجاد نموده است. بسیاری از محققان، به طور آماری هزاران مورد از بیماری کروناویروس فصلی را در ایالات متحده تجزیه و تحلیل نموده اند. این افراد با استفاده از یک مدل ریاضی در کوششند تا مصونیت یک ساله و یا بیشتر در دو کروناویروس فصلی را که بیشترین نزدیکی با SARS-CoV-2 دارند، را آنالیز نمایند.

اگر درست باشد که عفونت در بیشتر یا همه افراد مصونیت ایجاد می نماید و این مصونیت یک سال یا بیشتر طول می کشد، افزایش تعداد ابتلای افراد در هر جمعیت تعیینی، منجر به ایجاد مصونیت به اصطلاح جمعی می گردد. هرچه افراد بیشتری در برابر ویروس مصون شوند، فرد آلوده کمتر و کمتر محتمل است که با شخص مستعد عفونت در تماس باشد. خاتمه، ایمنی جمعی به اندازه ای گسترش می یابد که یک فرد آلوده به طور متوسط کمتر قادر به آلوده کردن دیگران می گردد و در این مرحله، تعداد موارد ابتلا شروع به کاهش می نماید. در واقع بر اساس این استدلال اگر ایمنی جمعی به اندازه کافی گسترده گردد، حتی در صورت عدم اجرای تدابیر طراحی شده برای کند کردن انتقال آن، ویروس قادر به ایجاد یک اپیدمی گسترده - حداقل تا زمانی که این ایمنی از بین برود- نخواهد بود.

در حال حاضر، موارد ابتلا به Covid-19 به دلیل آزمایش های محدود، کم به نظر می رسد. برای مثال در بعضی از کشور ها همچون ایتالیا این میزان حدود 10 درصد، در اواخر ماه گذشته میلادی بود. اگر این میزان در کشور های دیگر نیز در این سطح باشد، جمعیت زیادی در دنیا هنوز مستعد ابتلا به عفونت هستند و مصونیت جمعی در حال حاضر یک پدیده ناچیز است. کنترل طولانی مدت ویروس بستگی به ایمن شدن بیشتر افراد به وسیله ابتلا و بهبودی یا واکسیناسیون دارد که البته میزان این بیشتریت، به دیگر پارامتر های ناشناخته بیماری نیز بستگی دارد.

از دیگر نگرانی های موجود در این زمینه، احتمال آلودگی مجدد افراد بهبود یافته است. مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری کره جنوبی اخیراً گزارش داده است که 91 بیمار آلوده به SARS-CoV-2 که به طور کامل بهبود یافته بودند، مجدداً به این ویروس آلوده شده اند. اگر بعضی از این موارد در واقعاً دوباره آلوده شده باشند، باید در مورد توانایی مصونیتی که بدن بیماران ایجاد نموده است شک کرد.

یک احتمال جایگزین که بسیاری از دانشمندان به آن باور دارند، این است که این بیماران به طور کامل بهبود نیافته اند و در میانه بیماری خود، یک تست منفی کاذب انجام داده اند و یا اینکه این عفونت موقتاً فروکش نموده و سپس دوباره ظهور نموده است. مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری کره جنوبی اکنون در کوشش است تا اعتبار همه این فرضیات را ارزیابی کند. این امر ممکن است با مقایسه توالی ژنوم ویروسی از دوره اول و دوم عفونت رفع گردد.

در حال حاضر، منطقی است که فرض کنیم اقلیتی از جمعیت دنیا، حتی در بحرانی ترین مناطق نیز در برابر SARS-CoV-2 مصون هستند. چگونه می توان این فرض را با یاری داده های علمی کامل کرد؟

این امکان وجود دارد که موارد بسیار بیشتری از مبتلایان به Covid-19 نسبت به گزارش رسمی وجود داشته باشد. یک مطالعه اخیر (که هنوز مورد آنالیز کامل قرار نگرفته است) نشان می دهد که در ایالات متحده این تفاوت تعداد واقعی و آمار رسمی مبتلایان، ممکن است به جای 10 برابر، بیش از 100 یا حتی 1000 برابر آمار رسمی باشد. اما اگر این امر صحیح باشد، مصونیت جمعی مورد نظر نسبت به SARS-CoV-2، می تواند سریعتر از آنچه که گزارش های رسمی نشان می دهد، در حال شکل دریافت باشد.

همچنین یک مطالعه جدید دیگر نشان می دهد که همه موارد ابتلا در ایجاد مصونیت جمعی نقش ندارند. از 175 بیمار چینی با علائم خفیف Covid-19، تنها 70 درصد پاسخ آنتی بادی قوی داشتند، در حالی که حدود 25 درصد پاسخ ضعیف و حدود 5 درصد نیز به هیچ وجه پاسخ قابل تشخیصی ندادند. به عبارت دیگر بیماری خفیف ممکن است مصونیت ایجاد ننمایند. به این ترتیب، مطالعه سیستم ایمنی بدن افراد بدون علائم مبتلا به SARS-CoV-2، برای معین اینکه علائم و شدت بیماری چه تأثیری در میزان مصونیت فرد دارد، مهم خواهد بود.

تعادل بین این عدم قطعیت ها هنگامی برقرار می گردد که آنالیز های سرولوژیک یا آزمایش خون برای آنتی بادی ها بر روی تعداد زیادی از افراد انجام گردد. چنین مطالعاتی شروع شده و به زودی نتایج آن تعیین خواهد شد، اما این امر بستگی به این دارد که آزمایش های مختلف تا چه اندازه حساس و خاص خواهند بود، چه میزان آنتی بادی های SARS-CoV-2 را هنگام واکنش آنالیز می نمایند و آیا می توانند از نفوذ سیگنال های مضر آنتی بادی ها به ویروس های دیگر جلوگیری نمایند.

حتی چالش برانگیز تر، درک این مسئله است که چه ارتباطی میان پاسخ ایمنی بدن با خطر عفونت مجدد فرد و مسری بودن آن برای دیگران دارد. براساس آزمایشات داوطلبانه با کروناویروس های فصلی و مطالعات ضد پایداری آنتی بادی در SARS و MERS، ممکن است فردی پاسخ ایمنی قوی به SARS-CoV-2 برای محافظت کامل در برابر عفونت مجدد ایجاد کند و دیگری پاسخ ضعیف تری نشان دهد.

طراحی مطالعات اپیدمیولوژیک معتبر برای روشن کردن همه این ابهامات کار ساده ای نیست و بسیاری از دانشمندان، از جمله چندین تیم عظیم، در حال حاضر روی این مسئله کار می نمایند. یک مشکل این است که افراد مبتلا به عفونت قبلی ممکن است با افرادی که هنوز به روش های دیگری آلوده نشده اند، متفاوت باشد و این می تواند خطر ابتلا به عفونت را تغییر دهد. آنالیز نقش بیماری قبلی در کنار سایر عوامل خطر، نمونه ای از مشکل کلاسیک اپیدمیولوژیست ها است که گیج نماینده نامیده می گردد و امروزه با توجه به تغییر سریع شرایط بیماری همه گیر SARS-CoV-2، بسیار پیچیده تر به نظر می رسد.

کوشش برای یافتن عملکرد ایمنی بدن و مصونیت در برابر کروناویروس در این روز ها بسیار مهم است. علاوه بر آنالیز دقیق کارآیی احتمالی مصونیت جمعی، احتیاجمند این هستیم تا آنالیز کنیم که چه کسانی قادر خواهند بود وارد جامعه شوند در حالی که خطر ابتلای مجدد آن ها و یا احتمال انتقال ویروس از جانب آن ها وجود نداشته باشد. موضوع این کوشش ها تعیین خواهد نمود که مصونیت در برابر این بیماری برای چه مدت زمانی از ما محافظت خواهد نمود.

با گذشت زمان، جنبه های دیگر مصونیت نیز روشن تر خواهد شد. شواهد تجربی و آماری نشان می دهد که عفونت با یک کروناویروس می تواند تا حدودی با مصونیت در برابر دیگر انواع این ویروس، مرتبط باشد. این که آیا بعضی از افراد به دلیل سابقه قبلی ابتلا به کروناویروس ها، در معرض خطر بیشتر یا کمتری با SARS-CoV-2 هستند، هنوز یک سؤال بی پاسخ است. همچنین سوال دیگری در مورد تقویت ایمنی بدن وجود دارد. ایمنی نسبت به یک کروناویروس می تواند در بعضی موارد به جای جلوگیری یا کاهش، عفونت را در ویروس دیگر تشدید کند. این پدیده آزار دهنده بیشتر در گروه دیگری از ویروس ها، به ویژه flaviviruses شناخته شده است و ممکن است شرح دهد که چرا واکسن ضد تب دانگو - یک عفونت فلاوی ویروس- گاهی اوقات می تواند بیماری را بدتر کند.

اگرچه چنین شرایطی درباره کروناویروس ها نیز در حال مطالعه است، اما نگرانی از احتمال بروز موارد مشابه همچون فلاوی ویروس ها، یکی از موانعی است که باعث کاهش سرعت توسعه فراوری واکسن های تجربی SARS و MERS شده است. جلوگیری از تقویت ویروس نیز یکی از عظیمترین چالش های دانشمندان در کوشش برای فراوری واکسن Covid-19 خواهد بود. خبر خوب این است که تحقیقات در مورد SARS و MERS برای پیشرفت در این زمینه شروع شده و و طیف گسترده ای از کوشش ها برای یافتن واکسن Covid-19، با استفاده از رویکرد های مختلف، در حال اجرا است. دانش بیشتری در مورد تمام جوانب این ویروس جدید مورد احتیاج است، اما در این بیماری، مانند سایر موارد قبلی، باید تصمیماتی با عواقب عظیم اتخاذ گردد.

منبع: فرارو
انتشار: 21 خرداد 1399 بروزرسانی: 21 خرداد 1399 گردآورنده: antalyanet65.ir شناسه مطلب: 968

به "چه کسی در برابر کرونا مصونیت دارد؟" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "چه کسی در برابر کرونا مصونیت دارد؟"

* نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید